1888_Стојан Новаковиќ – Дипломатски архив, Дубровник, ПП одель, Ф. 1.

Пропагандистот Стојан Новаковиќ српски пратеник во Цариград признава дека српската национална идеја нема темели во Македонија и кај македонскиот народ, нити  македонскиот народ ја препознава како своја, и затоа таа не може да ја сузбие соперничката бугарска пропаганда.

„…  Бугарска идеја, као што је свима добро познато, пустила је дубоке корене у Македонији и мислим да је скоро немогуће да она буде уништена кад јој се супротстави само српска идеја. Сумњам да ова идеја може да потисне бугарску, ако остане само чисто и голо супротстављање. Зато би имали велику корист од неког савезника, оштро супротстављеног бугаризму, а који би садржао елементе који би привукли народ и који би били блиски његовим осећањима – само ће га она отцепити од бугаризма. Као таквог савезника ја видим македонизам или, у извесним границама – тактично неговање македонског дијалекта и македонских посебности. Ништа не може да буде толико супротстављено бугарским тенденцијама, и ни са чим се Бугари не могу довести у непомирљивију позицију као са македонизмом. …“

Новаковиќ затоа и предлага на Владата таа да “флертува” со македонството (тој го нарекува “македонизам”), македонската национална идеја, поточно предлага српската Влада да се претстави како пријател на Македонците и како некој кој ја почитува посебноста на македонскиот народ. Но неискрено, исклучиво со цел за со текот на времето Македонците “да се превоспитаат” во друг – српски национален клуч.

Посочил: Македонски Одговор