1925.11.10_Légation Hellénique en Suisse, R1695-41-39349-47674_581_1, p58-61, Berne

Дипломатско претставништво на Грција во Швајцарија
Берн, 10 Студен 1925

Почитуван Директоре,

Надоврзувајќи се на разговорот што го имав со вас пред неколку дена, чест ми е да ви испратам во прилог два примерока од букварот што Грчката влада даде да се состави и отпечати со цел да се обезбеди настава на славо-македонскиот јазик во основните училишта на заедниците во кои има потребен број ученици чии родители би го побарале тоа.

Неодамна ми рековте дека бугарскиот печат отвори жестока кампања против употребата на таква латиница за она што во Софија го нарекуваат „бугарски“ јазик. Прво треба да се констатира еден факт: тоа е дека ова не е првпат да се воведува латиницата за еден словенски јазик. Така Хрватите, Чесите, Словенците, Полјаците, одамна ја прифатија латиницата бидејќи е поедноставна и затоа што со одредени акценти и знаци на некои самогласки и соглиски, таа подобро се прилагодува на овие јазици. Впрочем, познато е дека едноставноста на латиницата е толку во мода што дури и кај Турците има група интелектуалци кои се залагаат за напуштање на арапското писмо и за усвојување на латинските знаци.

Специјалистите задолжени за составување на славо-македонскиот буквар не воведоа необична иновација со усвојувањето на латиницата.

Потоа, постои уште еден факт, не помалку очигледен и признат од сите слависти: тоа е дека славо-македонскиот јазик не е идентичен со бугарскиот јазик. Шафарик, Шапкарев, Павловски, Драганов, Новаковиќ, Бециков, Јагиќ, Нидерле и други, автори во најголем дел познати како бугарофили, по долги проучувања, стекнаа убедување дека славо-македонскиот јазик не е ниту бугарски, ниту српско-хрватски, туку посебен јазик, посреднички кој се наоѓа меѓу српско-хрватскиот и бугарскиот јазик.

Сите модерни лингвистички карти, исто така, воспоставуваат сосема јасна разлика меѓу овие последниве јазици и славо-македонскиот, бојадисувајќи го секој од трите на различен начин. Така, големата лингвистичка карта на Европа што беше издадена пред осум години од Стенфорд, врз основа на најновите податоци и заклучоци на науката, со црвена боја ги означи словенските населенија во Македонија, додека Бугарите се означени со сива, а Србите со виолетова боја. Истата разлика е воспоставена и во големата карта на расите на Источна Европа објавена од Александар Грос во серијата карти на „Дејли Телеграф“.

И истото важи и за картата приложена кон книгата што г. Сетон-Вотсон им ја посвети на Бугарите. Картата на Комаров, објавена од Словенското добротворно друштво од Петроград, исто така ги претставува македонците словенофони под бои различни од оние што ги означуваат Бугарите.

Затоа не е јасно зошто кириличното писмо би морало задолжително да се употребува за славо-македонскиот јазик.

Ако Грчката влада сакаше да постапи по примерот на шовинистите од Софија, таа можеше да се обиде да го воведе, во училишните книги на славо-македонците, грчкото писмо од кое кирилицата е изведена и кое се користело во минатите векови за пишување на истиот овој јазик, како што сведочат ракописите од Москополе. Дури и денес славо-македонските селани ја користат грчката азбука во својата приватна комуникација. Рационално, и за да се усогласи со оваа навика, Грчката влада требаше да ги употреби грчките знаци во училишните книги. Но, за да не даде повод за поплаки, таа ја претпочиташе латиницата.

Како што ви реков погоре, комисија од специјалисти беше таа што за овој буквар на славо-македонскиот јазик го усвои фонетското писмо со латински знаци слични на оние што за својот јазик ги користат Хрватите, Чесите, Словенците и Полјаците.

Во прилог ви доставувам две белешки кои ви ги испраќам и приватно.

Ве молам примете го, почитуван Директоре, уверувањето за мојата највисока почит и изразот на моите најискрени чувства.

LÉGATION HELLÉNIQUE
EN SUISSE
41/47674139349.
Berne, le 10 novembre 1925.
No 3919
Privée

Mon cher Directeur,

Faisant suite à l’entretien que j’ai eu avec vous il y a quelques jours, j’ai l’honneur de vous envoyer ci-joint deux exemplaires d’un abécédaire que le Gouvernement Hellénique a fait rédiger et imprimer afin d’assurer l’enseignement de l’idiome Slavo-macédonien aux écoles primaires des communautés dans lesquelles il y a le nombre requis d’élèves dont les parents en feraient la demande. Vous m’avez dit dernièrement que la presse bulgare a ouvert une violente campagne contre l’usage d’un tel alphabet latin pour ce qu’on appelle à Sofia la langue bulgare. Il y a lieu d’abord de constater un fait : c’est que ce n’est pas pour la première fois qu’on introduit l’alphabet latin pour un idiome slave. Ainsi les Croates, les Tchèques, les Slovènes, les Polonais, ont depuis très longtemps, adopté l’alphabet.
Monsieur Eric Colban
Directeur de la Section des Minorités
etc. etc. etc.
SOCIÉTÉ DES NATIONS
GENÈVE.

latin parce qu’il est plus simple et qu’avec certains accents et signes sur quelques voyelles et consonnes il s’adapte mieux à ces idiomes. On sait du reste que la simplicité de l’alphabet latin est tellement en vogue, que, chez les Turcs mêmes, il y a un groupe d’intellectuels qui plaident pour l’alphabet arabe et pour l’adoption des caractères latins. Les spécialistes chargés de la rédaction de l’abécédaire slavo-macédonien n’ont pas introduit une innovation insolite en adoptant l’alphabet latin. Il y a ensuite un autre fait non moins patent et reconnu par tous les slavisants : c’est que l’idiome slavo-macédonien n’est pas identique à la langue bulgare. Chafarik, Chpacareb, Pawloski, Draganoff, Novacovich, Betsikoff, Jagitch, Niederlé et d’autres, auteurs pour la plupart notoirement bulgarophiles, ont, après de longues études, acquis la conviction que le macédo-slave n’est ni le bulgare

tout à fait nette, en colorant chacune des trois d’une manière différente. C’est ainsi que la grande carte linguistique d’Europe qui fut éditée, il y a neuf ans, par Standorf, sur la base des plus récents renseignements et conclusions de la science, colore de rouge les populations slavophones de la Macédoine, alors que les Bulgares y sont colorés de gris et les Serbes de mauve. La même distinction est établie dans la grande carte des races de l’Europe orientale publiée par Alexandre Gross dans la série des cartes du “Daily Telegraph”.
Et il en est de même dans la carte jointe au livre que M. Seton Watson a consacré aux Bulgares. La carte de Komarow, publiée par la Société de Bienfaisance slave de Pétrograd, représente également les slavophones macédoniens sous des couleurs différentes de celles désignant les Bulgares.
On ne voit donc pas pourquoi l’écriture cyrillique aurait dû être employée à titre obligatoire pour l’idiome slavo-macédonien.
Si le Gouvernement hellénique avait voulu agir à l’instar des chauvins de Sofia, il aurait pu essayer d’introduire, dans les livres scolaires des Slavo-macédoniens, l’alphabet grec dont l’alphabet cyrillique est un dérivé et dont on se servait dans…

les siècles passés pour écrire ce même idiome, ainsi qu’en témoignent les manuscrits de Moscopolis. Aujourd’hui encore les paysans slavo-macédoniens se servent de l’écriture grecque dans leur correspondance privée. Rationnellement, et pour se conformer à cette habitude, le Gouvernement Hellénique aurait dû employer les caractères grecs dans les livres scolaires. Mais, pour ne pas donner lieu à des plaintes, il a préféré l’alphabet latin. Comme je vous le dis plus haut ce fut une commission des spécialistes qui a adopté pour cet abécédaire de l’idiome slavo-macédonien l’écriture phonétique avec des caractères latins analogues à ceux dont se servent pour leur langue les Croates, les Tchèques, les Slovènes et les Polonais. Ci-joint deux notices que je vous communique aussi à titre privé. Veuillez agréer mon cher Directeur, l’assurance de ma très haute considération et l’expression de mes sentiments dévoués.