После Солунската провала, Ризо Ризов бил сведок на една средба меѓу врховистот Владимир Руменов и македонскиот народен водач Гоце Делчев. Ова е уште едно сведоштво дека Гоце Делчев не сакал да има НИШТО заедничко со Бугарија и по секоја цена се трудел да го задржи македонското ослободително без вмешувања однадвор.
На провокативното прашање дека – и тие во Владата во Софија се Бугари и ние сме Бугари, настрана од тоа што тоа не значи исто како денес што се толкува, откако Гоце Делчев се смирил после разјареност каква што никогаш претходно немал покажано, избегнал јалова расправа што би предизвикала поделби; и возвратил со рационални аргументи, но со јасен одговор. – Бугарската влада, има чисти освојувачки намери кон Македонија. Понатаму зборувал дека само независноста и самостојноста можат да ја одржат силата на Организацијата, затоа што ако добијат поддршка од Бугарија, народот нема да ја доживува борбата како своја.
Македонски (машински)
…за којшто постојано се расправаше и сега случајот го стави на разгледување во целата негова начелна длабочина и сложеност. Одеднаш проговори д-р Руменов:
„Господа, како што гледате, ние сме во многу тешка положба и ништо не можеме да направиме сами, бидејќи немаме пари. Затоа, ете, бугарската влада ни нуди средства — нека ги земеме и да ја завршиме работата…“
При овие зборови Гоце скокна како попарен. Лицето одеднаш му се измени, се намурти, ги сви рацете во тупаници и небаре морници го полазија. И со еден решителен глас и движење, тој го пресече говорникот:
„Тоа не може, тоа нема да биде никогаш!“
Но, д-р Руменов продолжи: „Но, зошто бре, господа? Зошто? Тие, луѓето од софиската влада, се Бугари — и ние сме Бугари; штом луѓето ни даваат — зошто да не земеме?…“
И тој продолжи во тој дух. Никогаш дотогаш го немав видено Гоце во таква раздразнета, би рекол разјарена состојба. Првично тој собра сили да се совлада и се обиде да објасни какви погубни последици би имал еден таков чекор — погубни последици и за организацијата и за Македонија.
„Да ја чуваме чистотата на ослободителното движење и на организацијата — тоа е првиот услов за нашиот успех!“ — повторуваше тој. „Еднаш земени пари од владата, при денешните политички прилики, значи дадена обврска, значи врзување… А и духовниот удар внатре меѓу населението ќе биде страшен: луѓето ќе се одвикнат сами да ги пресретнуваат своите потреби, постојано ќе чекаат помош од надвор, ќе ја изгубат својата самодоверба — а тоа води кон губење на самостојноста и независноста на организацијата… Бугарската влада, којашто има чисти освојувачки намери кон Македонија, штом ќе почне да дава пари, ќе знае како да ја искористи создадената состојба на работите внатре со таа „помош“: таа нема да се задоволи со некакви возвишени чувства, туку ќе бара вистински придобивки… Повторувам, ударот ќе биде страшен!“
И Гоце надолго и нашироко зборуваше, објаснуваше…
Български (OCR)
…който постоянно се спореше и сега случая го постави на разглеждане в целата му принципиална дълбочина и сложност. Изведнъж заговори Д-р Руменов:
„Господа, както виждате, ние сме в много тежко положение и нищо не можем да направим сами, защото нямаме пари. За това, ето, българското правителство ни предлага средства — нека ги вземем и свършим работа . . .“
При тези думи Гоце скочи като ужилен. Лицето му изведнъж се измени, намръщи се, сви ръце на юмруци и секаш тръпки го побиха. И с един решителен глас и жест, той пресече говорящия:
„Това не може, това няма да бъде никога!“
Но Д-р Руменов продължи: „Но защо бе, господа? Защо? Те, хората от софийското правителство, са българи — и ние сме българи; щом хората ни дават — защо да не вземем? . . .“
И той продължи в този дух. Никога до тогава не бех виждал Гоце в такова раздразнено, бих казал яростно състояние. Първоначално той си даде сили да се овладее и се опита да обясни какви гибелни последствия би имала една подобна стъпка — гибелни последствия и за организацията и за Македония.
„Да пазим девственоста на освободителното движение и организацията — това е първото условие за нашия успех!“ — повтаряше той. „Един път взети пари от правителството, при днешните политически условия и атмосфера, значи даден ангажимент, значи обвързване . . . А и моралния удар вътре всред населението ще бъде страшен: хората ще отвикнат сами да посрещат своите нужди, все ще чакат от вън помощ, ще изгубят самонадеяноста си — а това води към изгубване самостоятелноста и независимоста на организацията . . . Българското правителство, което има чисти завоевателни намерения спрямо Македония, щом като почне да дава пари, ще знае как да използува създаденото с тая „помощ“ състояние на работите вътре: то няма да се задоволи с некакви платонически чувства, а ще иска реални облаги . . . Повторям, удара ще бъде страшен!“
И Гоце на дълго и широко говори, обяснява.
Посочил: Macedonia: a True Endless Story …
-
Преводот и OCR се извршени од страна на ВУ Gemini – Google.
