1903.08.10_The New York Times – In Macedonia

„… ВО МАКЕДОНИЈА. Изглеѓа дека на бунтот во групата турски вилаети, кои ги нарекуваме Македонија, изненада му е даден нов живот. Убиен е уште еден руски конзул — вториот. Се вели дека оживувањето на бунтот против турското владеење се должи на прераното избувнување на добро организиран, долго подготвен и веројатно сериозен бунт. Нема многу сомневање дека ситуацијата е посериозна отколку што беше минатата пролет, барем во дипломатска смисла. Странските конзули на Балканот, кои остануваат главни, веројатно единствени, автентични извори на информации, инсистираат на тоа. Функциите на овие конзули, во врска со дипломатијата на принцот Фердинанд од Бугарија, фрлаат значителна светлина врз целата сложена, мистериозна, но секогаш фасцинантна ситуација.

Да започнеме со конзулите: Неодамнешното објавување од страна на надворешните министерства на Австрија, Франција и Англија на кореспонденцијата што се одвивала меѓу овие влади и нивните соодветни амбасади во Цариград покажува дека конзуларниот корпус во вилаетите, во последните неколку месеци, бил организиран според принципите на елаборирана агенција за собирање вести, што им овозможува на надворешните министри во Виена, Париз и Лондон да дознаат од прва рака и во најраните моменти точно што се случува. Доколку владете во Берлин и Санкт Петербург имале обичај да прават слични објави, истиот резултат би бил прикажан, бидејќи на Турците им е дадена слободна рака да ја смират Македонија на свој начин, тие мора да бидат надгледувани. Не толку затоа што небележиниот ригор на нивните традиционални методи може да го запали јавното мислење во Западна Европа и со тоа да ги стави во неудобна положба канцелариите, туку затоа што овие канцеларии се во смртна страв дека лукавиот Турчин, било во Цариград или на терен, може да ги игра една против друга.

Сепак, не е воопшто јасно дека оние кои се нарекуваат себеси Македонци — потомци на дегенерирани словенски племиња и скитници следбеници на раните христијански крстоносни походи — заслужуваат симпатии. Сепак, ако во Западна Европа се разбуди широка симпатија кон нив како резултат на некои особено груби дела од страна на турскиот реформатор, таа би можела полесно да биде контролирана од владете отколку јавното мислење дека нивниот престиж настрадал и дека националните интереси се ставиле во опасност. Така, додека го надгледуваат Турчинот, тие се надгледуваат еден друг. Во секој случај, нивната јаснота на визија е до одреден степен замаглена или мистериозно засенчена од забележителната позиција на принцот Фердинанд — неговата блискост со пропагандата на Македонскиот револуционерен комитет и неговите односи со Санкт Петербург.

По неговото враќање во Софија од посетата на Париз минатата пролет, каде што било забележано дека посетил руска амбасада на улицата Rue Grenelle St. Germain, тој „разрешил“ својот кабинет, назначил нов и објавил дека сака да помогне на Турците во нивната работа на реформи. Тој отворил директна комуникација со Цариград и испратил пратеник таму. Е интересно што неговите поданици, страствени поддржувачи на македонската кауза, не се пожалиле; ниту пак неговата војска, многу од чии офицери заминале во вилаетите на чело на филибустерски експедиции. Два месеци подоцна тој објавил дека сите негови праведни напори биле безуспешни. Тој издаде кружна нота до силите во тој дух. Во неа тој им посветил внимание на скандалозниот начин на кој Турците се однесувале кон бугарските жители во Македонија; тој укажал на мобилизацијата на турските трупи на неговата граница и додал: „Кнежевската влада од сега па натаму одбива секаква одговорност за понатамошниот развој на настаните во случај империјалната влада (Турција) да продолжи со своето непријателско расположение кон Бугарија.“

Но Турција продолжила со ова расположение, а силите продолжиле да ги игнорираат одговорностите кои принцот Фердинанд сакал да им ги префрли на нив. Тој сега знае, ако не знаел и претходно, како што знае и неговиот господар во Санкт Петербург, дека додека Турците ги ограничуваат своите операции во своите вилаети, без разлика колку големи се нивните опустошувања таму, Западна Европа нема да интервенира. Турците го знаат и тоа. Тие сфаќаат дека преминувањето на бугарската граница, без разлика каква е провокацијата, би значело крај на нивната империја. Руската институција, која пажливо го планирала овој сценарио, не би дозволила Бугарија да биде поразена. Со интервенцијата на оваа институција, интересите на Франција, Велика Британија, Германија и Австро-Унгарија би барале акција од овие влади.

Сè ова е неизбежно. Неговата оддалеченост зависи од трпението на Турците да го поднесат без одмазда очигледното мешање на Бугарија во нивните работи; од ресурсите на револуционерите; но, повеќе од сè, од желбата на Руската институција да го одложи кулминацискиот момент сè додека постојаното зголемување на физичката сила на империјата не биде доволна за да се спротивстави на Западна Европа.

Објавено: 10 август 1903 Авторски права © The New York Times …“

„… IN MACEDONIA. New life appears suddenly to have been imparted to the insurrection in that group of Turkish vilayets which we call Macedonia. Another Russian Consul has been murdered—the second. The revival of the revolt against Turkish rule is said to be due to the premature outbreak of a well-organized, long-prepared, and possibly formidable rebellion. There is little doubt that the situation is more serious than it was last Spring, at least, in a diplomatic sense. The foreign Consuls in the Balkans, who remain the chief, possibly the only, authentic sources of information, intimate as much. The functions of these Consuls, taken in connection with the diplomacy of Prince Ferdinand of Bulgaria, throw considerable light upon the whole intricate, mysterious, yet ever fascinating situation.

To begin with the Consuls: The recent publication by the Foreign Departments of Austria, France, and England of the correspondence that has passed between these Governments and their respective embassies in Constantinople, shows that the Consular Corps in the vilayets has, for some months past, been organized on the principle of an elaborate news-gathering agency, which enables the Foreign Ministers in Vienna, Paris, and London to learn at first hand and at the earliest moment exactly what is going on. If it were customary for the Governments in Berlin and St. Petersburg to make similar publications, the same result would be shown, a free hand having been given the Turk to tranquilize Macedonia in his own way, he must needs be watched. Not so much that the unnoted rigor of his traditional method may inflame public sentiment in Western Europe and thus embarrass the Chancelleries thereof, as that these Chancelleries are in mortal fear that the wily Turk, either at Constantinople or in the field, may play off one of them against the others.

It is by no means clear that those who call themselves Macedonians—descendants of degenerate Slav tribes and the vagabond followers of the early Christian crusades—are worthy of sympathy. Still, if widespread sympathy for them should be aroused in Western Europe as the result of some particularly atrocious acts on the part of the Turkish reformer, it could be more easily controlled by the Governments than could the public opinion that their prestige had suffered and that national interests had been placed in jeopardy. Thus, while watching the Turk, they watch each other. In each case, their clearness of vision is somewhat obscured or mystified by the remarkable attitude of Prince Ferdinand—his intimacy with the propaganda of the Macedonian Revolutionary Committee and his relations with St. Petersburg.

On his return to Sofia from a visit to Paris last Spring, where a call at the Russian Embassy in the Rue Grenelle St. Germain was noted, he discharged his Cabinet, appointed a new one, and announced his intention to aid the Turk in the work of reform. He opened direct communication with Constantinople and sent an envoy thither. It is curious that his subjects, ardent supporters of the Macedonian cause, made no complaint; nor did his army, many of whose officers had gone into the vilayets in charge of filibustering expeditions. Two months later, he announced that all his righteous endeavors had availed naught. He issued a circular note to the Powers to that effect. In it, he called attention to the outrageous manner in which the Turk was treating Bulgarian sojourners in Macedonia; he pointed to the mobilization of Turkish troops on his frontier, and he added: “The princely Government henceforth declines all responsibility for the further development of events in case the imperial Government (Turkey) persists in its unfriendly disposition with regard to Bulgaria.”

But Turkey has persisted in this disposition, and the Powers have persisted in ignoring the responsibility which Prince Ferdinand would fasten on them. He knows now, if he did not know before, just as his master in St. Petersburg knows, that so long as the Turk confines his operations to his own vilayets, whatever may be his depredations there, Western Europe will not intervene. The Turk knows this, too. He realizes that the crossing of the Bulgarian frontier, whatever the provocation, would mean the end of his empire. The Russian Institution, which has so carefully planned the situation, would not suffer Bulgaria to be defeated. With the intervention of the Institution, the interests of France, Great Britain, Germany, and Austria-Hungary would demand action by these Governments.

All this is inevitable. Its remoteness depends upon the patience of the Turk to endure without retaliation the obvious interference of Bulgaria in his affairs; upon the resources of the revolutionists; but, more than all, upon the desire of the Russian Institution to have the climax deferred until the constantly augmenting physical strength of the empire shall be sufficient to defy Western Europe.

Published: August 10, 1903 Copyright © The New York Times …“